Ang Ibat-ibang Emosyon sa Kasalan (maikling kwento)

 Ang Ibat-ibang Emosyon sa Kasalan (maikling kwento)

Ekyusmi. Eksyusmi.

Hindi ko na matandaan pa ang huli kong pagpasok dito. Mabibilang lamang yata sa mga daliri ko sa mga kamay ang mga iyon. Ngunit ngayon ay may importante akong kailangang makita. May kinakailangan akong alamin. Kaya pinilit kong makipagsiksikan sa medyo  unahan. Duon sa medyo mataas na lugar na matatanawan ko ang bawat detalye.  Ang kabonggahan ng kasalan. Ang bawat mukha ng bawat taong sasaksi sa pagpapatali ng mga taong mayroong pusong nagmamahalan.

Ibat-ibang emosyon ang nababakas ko sa mukha ng mga taong nakikita ko. Kagaya rin ng emosyong nagrarambulan sa kalooban ko. May mga matatandang babae na walang  mapagsidlan nang ngite ang nagtsitsismisan dahil marahil sa haba nang panahong hindi pagkikita sa kamag-anakan nila. May mga kadalagahang hindi mapalagay sa kinakatayuan nila ang nakikipagsulyapan sa mga binatang nakapustura rin. May mga batang pumapalahaw na ng iyak dahil hindi siguro sapat ang hanging binubuga ng bentilador. May mga mukhang hindi na maipinta marahil dala nang gutom dahil pinili nilang huwag kumain sa kani-kanilang kabahayan upang makabawi ng ginastos sa  mamahaling regalong dala. Ang pari ay halatang inis na rin dahil huli na sa itinakdang oras at may tatlo pa na kasunod na nag-aantay na babasbasan niya.

Napako ang atensyon ko sa lalaking nasa unahan. Halatang hindi rin ito mapalagay dahil butil-butil na ang salit-salitang pawis na gumugulong sa noo nito pabagsak sa dibdib ng itim na amerikanang suot-suot  at paroo’t parito. Walang tigil ito sa kababalik-balik  sa paglalakad at halos lahat na ng tao ay nakamasid kung hihinto na ba ito. Kung mapipigilan nga lamang ng estatwang bato na nakadipa sa harapan niya na patigilin ito sa kalalakad sa harap niya ay matagal na nitong ginawa.

Nagawi sa paglalakad sa harap ko ang lalaking naka-itim na amerkana. Dinig na dinig kong nagtanong ito sa babae na  may mamahaling kasuotan at napapalamutian ng mga kumikislap na mga bato, wala pa ba si Glenda mama?. Sumagot naman ito na, huwag ka masyadong excited iho, maghintay ka at baka natraffic lang kasi malakas ang ulan. Kaya nagpatuloy lamanng itong muli sa paglalakad-lakad sa harapan ngunit kumukuyos na ang isang palad sa isang kamao nito. Nakasimangot na rin ito kagaya ng karamihang tao maliban sa akin. Palagay ko ay ako na lamang ang kaisa-isang mukha ang kakikitaan ng kaaliwalasan na ‘di tulad kanina bago ako dumating. Parang biglang binaligtad ang tagpo. Sila kanina ngunit ngayon ay ako na lamang ang nakangite.

Lumalakas na ang ingay sa loob ng simbahan. Isa-isa nang nagtatanungan ang bawat isa kung ano na ang nangyayari. Kung darating pa ba ang inaantay ng lahat. Kung kanina ay nakatuon ang pansin nila sa lalaking palakad-lakad sa harap ay waring nagsawa na sila sa eksenang iyon, kaya’t mas minabuting sa malaking pintuan na lamang na pasukan sila magmasid. Halos lahat ay nagpapalitan sa pagsulyap sa malaking orasan na naksabit sa inaagiw na may pinturang kupas na sementong pader. Tila binibilang ang bawat pintig ng segundo… ng bawat minuto.

May sumigaw sa labas, anydan na ang kotseng puti. Andyan na! at napalingon ang lahat na nakangite. Sa wakas dumating din! ang sabi ng ilan.

Dumagundong muli ang puso ko. Bumilis ang tibok nito. Lumalim ang paghinga. Nakabibingi ang mga bulungan ng mga tao. Nakabibingi ang pasasalamat nila sa diyos, Salamat…Salamat at dumating na rin yata  ang bride!

Hindi ko napansin na basang-basa na ang mata ko at nagsisimula nang gumulong ang mga luhang ito sa aking pisngi. Sari-saring mga tanong ang isa-isang namuo sa aking isipan at naghahagilap ngayon ng mga kasagutan. Bakit ginawa mo ito Glenda? Hindi ba sapat ang wagas na pag-ibig? Nababayaran ba ito ng salapi? Liligaya ka ba sa piling niya? Papano na ang batang dinadala mo ngayon sa iyong sinapupunan? Kikilalanin ba siya nitong ama?

Hindi ko alam ang mga kasagutan sa mga tanong na ito. Napansin kong muli ang estwang nakadipa. Napansin ko ang butas sa mga palad nito. Nagsimulang maunawaan ang paghihirap niya. Ang pasakit na nararamdaman niya dahil sa mga paghihirap ng iba. Ang pagmamahal niya sa iba.

 At hindi ko napansin kinakausap ko na ang estatwa. Kinakausap ko na SIYA. Panginoon tulungan n’yo po si Glenda, tulungan n’yo po kami. 

Pagdilat ko ay nakita ko. Bumaba ang Mommy ni Glenda sa puting kotse. Lumakad ito papunta sa harapan at kinuha ang mikropono. Habang umiiyak ay sinabi nito sa mga tao na hindi na tuloy ang kasalan. Nagbulungan ang mga tao. Muling nainis ang mga ito sa pangyayari lalo na ang mga kanina pa ginugutom. Nagtanungan. Nagsimulang mag-ingay. Napayuko ang naka-itim na amerikana at muling naglakad ito ngunit hindi tulad kanina. Ngayon ay mabilis at may direksyon na, palabas ito ng pinto.

  

May kakaibang nanginig sa gilid ng puso ko. Nagba-vibrate pala ang telepono ko. Tiningnan ko ito at si Glenda ang nagrehistro. May text message siya:

DYEP UMUWI K N. D N KO DRATING S KSAL KO. KSMA KO N ANG BESTFREN MO. MAG-UUSAP KMI. TNX S SUPORTA.

  

Hindi ko alam kung ano ang emosyong mararamdaman ko. Mabigat ang mga ito.  Awa sa iniwan at Saya para sa mga kaibigan ko.  Sana nga maging maayos na ang lahat sa’yo, sa inyong lahat.

 

Naglakad na rin ako palabas ng pinto sa simbahan ng Baclaran na hindi alintana ang malakas na buhos ng ulan.

Author: dyeppri
Author’s Bio/Notes: dyeppri1975

Dinuguan

Dinuguan

 

Tila hindi kayang pagurin nang isang katerbang buhanging hinahalo nila sa semento at pagbubuhat nito sa ikatlong palapag na ginagawang gusali ang kapaguran ni Selso. Kung nakakakuha ng tiyempo ay umuuwi ito sa bahay  nang mas maaga sa itinakdang oras na uwian ng mga empleyado sa konstraksyong pinapasukan nito.

  

Tulad nang hapon na ito na ang mga butiki sa kisame lamang ang saksi. Ginising niya si Julia sa pamamagitan ng mga mapupusok na halik mula sa paa pataas ng tuhod, hita, balakang, dibdib, leeg at mga labi nito. Huminto siya pansamantala sa labi nito na tila duon naka sumpong ng hinahanap na kaligayan. Kusang nangalaglag sa sahig ang panakip nila sa katawan. Ang panakip na siyang naging dahilan ng pagkakasala ng tao sa diyos. Na ang tao’y dapat walang hiya. Walang dunong sa kanilang ginagawa. Ang lahat ay walang dahilan. Puro kailangang katawan lamang.

At duon ay nakalimutan na niya pansamantala ang dahilan ng pag-uwi niya ng maaga, ang hapdi ng sikmurang dala ng gutom na hindi pa siya nanananghalian.

 

Kagaya ng mga nauna ay walang magawa si Julia kundi ang ibalik ang nawalang ulirat at gantihan ang mga halik ni Selso. Kailangan niyang higitan ang mga naunang ipinamalas na kagalingan nito sa pakikipagtalik. Kailangan niyang makamit ang ekspektasyon ni Selso sa kanya. Ayaw nitong maulit ang minsang pagkadismaya nito sa kanya at imbes na halik ang iganti sa kanya ay mga suntok at sampal ang iginawad nito. Hindi na daw ba siya matututo.

 

Gamit ang sandata ng kasanayan at kaalaman sa kiliti nito ay muling tinangka niyang patakasin sa katawang lupa ang kaluluwa ni Selso. Gawing baliw ito. Ang tao’y muling nagsahayop. At ang hayop ay naging tao.

 

Naglaban ang kanilang mga dila. Espadahan na walang pagkasugat. Kung noo’ng una ay nakahihiwa pa sa damdamin niya iyon ay ngayon ay tila sanay na sanay na ang kanyang katawang lupa sa ganoong eksena. Nawala na ang kanyang hiya. Binura na nito ang kalapastangan bilang isa man lamang siyang babae.  Bakit pa kinakailangang daanin sa iyak kung pwe-pwede namang gawing matamis ang isang mapait na bagay, ang sabi niya sa kanyang sarili. Pinilit niyang unawain ang lahat. Pinilit niyang tanggapin na sadyang malibog ang mga lalaki. Pinilit niyang ganoon na talaga si Selso. Pinilit din niyang sadyang ganoon na siya. Parausan.

 

Nagpagulong-gulong sila.Ang mga kamay ni Selso ay tila isang manlalakbay na hindi alam kung saan pupunta. Paroo’t parito sa kabuuan ng katawan ni Julia. Dumudulas ang bawat himas. Nang magsawa sa ginagawa ay namasyal ang mukha nito sa likod, sa dibdib hanggang bumaba sa pagitan ng kanyang mga hita. Pinilit pawiin ang pagka-uhaw sa kakaunting katas na bumubulwak sa kaselanan ng kaharian nito.

 

Walang hanggang pag-ungol lamang ang ginanti ni Julia. Hindi siya makawala sa bisig ni Selso. Wala siyang magawa kundi ang ipihit ang mga ulo mula kaliwa hanggang kanan- pakaliwa. Sinabunutan niya ito ng matindi na tila lalong ikinatuwa ng huli. Masmasakit-masmasarap ika nito.

 

Nang magsawa si Selso ay natiyak niyang panahon na upang pakawalan ang natitira pa niyang lakas. Ang lakas na handang gumapi kanino man. Hinila niya si Julia. Inihanda sa kanyang gagawin. Sa gagawing pagpasok sa katauhan nito. Kumubabaw ito at itinusok ang buong tanda ng kanyang pagkalalaki. Umulos ng sunod-sunod. Hindi kayang pawiin ng malamig na hangin mula sa bentilador ang kumakawalang init sa katauhan nito. Butil-butil ang pawis na nanunulay sa mga braso nito bago niya narating ang sukdulan ng pagsabog ng kanyang kamandag. Ang walang hanggang kamandag na kayang pumatay ng lahat. Ngunit para kay Julia ay mabuti na ito kaysa magbigay pa ng panibagong buhay na kayang-kaya rin niyang patayin. Nang kanyang kalibugan.

 

Bumagsak si Selso sa matigas na kama habang hinahabol ang paghinga. Pumikit ito panandalian ngunit bago pa siya nakatulog ay duon niya na alaala na gutom na nga pala siya. Isa-isang pinulot ang mga saplot niya na naglaglagan sa sahig.

 

Dumiretso sa kusina at nagbungkal ng makakain. Ngunit wala siyang natagpuang magpapatigil sa pagkalam ng kanyang sikmura. Muli niyang binalikan ang nuo’y nakahiga pa ring si Julia na nababalutan na ng kumot. Ganoon naman siya na sa tuwing iiwang mag-isa. Duon bumabalik ang kanyang hiya. Duon kapag tapos na siyang muling maangkin.

 

Pagkakita kay Selso ay mabilis na nagbangon si Julia. Hinarap ang mga pangangailangan nito. Alam na niya na kung ano pa ang kina-kailangang muli nito. Ang panibagong pagsisilbi. Iyon lamang daw naman ang kanyang silbi at ang gawin siyang madalas na arenola. Ngunit wala na daw dapat makaalam nito maliban sa kanilang dalawa kung ayaw niyang malintikan sila. Wala.

 

“Asan na ang ulam? Ano ba ang niluto ng nanay mo?”

 

“Dinuguan po,”

Author: dyeppri

Isang Gabi ng Pagpaparaya

isang-gabi-copy1

 

Hindi sasapat  ang liwanag na nagmumula sa nag-aalab na damdamin patungong lagusan na  nais niyang tahakin. Patungo sa bangin ng karimlan.Kung may iba pa sana siyang alam na daan tungo sa pangakong kaligayahan ay baka iyon ang kanyang sinubukang gawing daanan. 

Tinakda na ang lahat ng mga sandaling iyon sa kanya. Tinalo ng takot ang pangamba ng kawalan. Nais man niyang kumawala ay tila wala na rin siyang maaatrasan. Wala ng paraan upang bumalik sa paghakbang. Wala na sa kanya ang susi pabalik sa mundo ng liwanag at tamang daan. Pinilit na lamang niyang lunukin at tanggapin kung ano’t anuman ang kahihinatnan sa kanyang napagdesisyunan. Ninanamnam ang bawat segundong natitira sa kanya na isa siyang malinis at malaya. Katulad ng isang paslit na walang alam sa kabalintunaan ng buhay.

Matigas pa siya sa adobeng binilad sa arawan habang pilit iginugupo nang mga halakhak na nagmumula sa dumadagan sa kanya. Isa-isang bumabagsak ang mga pira-pirasong pagkatao niya habang binabayo ng lalaki. Pilit nitong binubuksan ang masikip na lagusan sa kalooban. Walang salitang nais kumawala sa kanyang bibig,Ang mga salita ay tila naging yelo na kay lamig  at bumabara sa kanyang lalamunan. Hikbi lamang ang naging tugon sa naghuhumiyaw na damdamin. Kung maririnig lamang sana ng  lalaki ito ay baka ikinabingi niya ito. Kung ang talim sa kanyang puso ay pwede lamang sanang ibaon dito ay hinding-hindi  siya magda-dalawang salita pa. Hindi dahil kailangan niyang magparaya, ang katotohanang dahil sa  may kailangan pa siya rito, kahit ngayon lang.

Tila gutom na gutom ang lalaki at nagmamadaling magpakabusog sa kasariwaan niya. Kay tagal nga namang hinintay na mahinog ang bubot sa sanga ng puno. Ang mga kamay nito na marahan man na dumdampi sa mga dibdib niya ay tila ‘sing talim ng kutsilyo na humihiwa sa buong pagkatao niya. Isa-isang pinag-pirapiraso ang ala-ala nang kanyang nakaraan at tila nahuhulog na bubog.Nahuhulog at nababasag sa katigasan ng sahig.

Kirot at hapdi ang patuloy na humihiwa sa kanyang pagkababae. Nagpapagulo sa maamo niyang mukha at kitang-kita niya sa mata ng tagahiwa ang ibayong kaligayahan sa ginagawa nito. Hindi maitago ang ngite at ang umaapaw na kaligayahan. Taliwas sa kanya. Ngunit mas mahapdi ang dalang kirot nito patungo sa kaibuturan ng kanyang puso’t damdamin. Tila maitim na ulap na tumakip sa hubad niyang katauhan.

At isa-isang bumalik sa kanyang ala-ala ang mga nakaraan na sumasabay sa mga agit-it ng kama tulad ng kanyang kamusmusan. Lumaki siyang salat sa mga materyales na hindi naman lubusang kailangan ng karaniwang tao. Payak kung baga ngunit sapat na sa kanya iyon basta’t kasama niya ang kanyang ama’t ina. Nakapag-aaral naman siya sa pribadong paaralan, hindi siya pahuhuli sa akademya kaya’t halos lahat ng kalalakihan sa paaralang iyon ay ang matamis niyang ngite ang pinapangarap. Iba ang angkin niyang kagandahan, makalaglag salwal nga daw sabi ng mga nag-iinuman sa kanto sa tuwing siya’y madadaan.  Hindi nga lamang siya mabastos ng mga ito dahil tanto nila  na lalabing anim na taon-gulang pa lamang siya at wala pang-alam sa kahalayan ng buhay.

Nagsimula ang dagok sa kanyang buhay nang masawi ang kanyang ama sa isang aksidente nang mahulog sa ginagawang gusali. Hirap ang kanyang ina sa pang-araw-araw na pangangailangan nila. Paglalabada, paglilinis sa bahay-bahay at pagtitinda ng kahit ano, Pinasok ito ni Aling Marta. Kakayanin daw niya na itaguyod ang pag-aaral ng anak. Marahil ay kinakaya ng isipan ngunit hindi ng katawang-lupa nito. Nanghina at naratay din sa banig ng karamdaman ang ina. Wala na sa kanilang tutulong kundi ang kanilang mga sarili lamang.  Tumigil siya sa pag-aaral. Namasukang waitress sa club. Marami ang humusga sa kanya, nagsawa na nga siyang ipagtanggol ang sarili na hindi siya ganoong babae. Hindi siya kaladkarin. Hindi siya puta.

Duon nagsimula ang napakaraming alok sa kanya, mga alok ng demonyo. Nais nilang bilin ang kanyang dangal at puri, ang kanyang pagkababae. Ibat-ibang presyo, pataasan.

Ilang beses siyang tumanggi ngunit tao lamang naman siya, tao  na nangangailangan ng mga materyales na bagay upang patuloy na umikot ang mundo. Hindi siya nakatanggi sa alok ni Congressman, isang gabi lamang daw sa piling niya kapalit ng pagginhawa ng buhay nilang mag-ina. Sino pa nga ba ang hindi makatatanggi duon? Nagugutom din naman siya at nangangailangan ng gamot ang kanyang ina. Pumikit na lamang siya habang binibigkas ang salitang payag na ako Sir.

Napakagandang lugar ang pinagdalan sa kanya ni Congressman. Mala-paraisong lugar sa isang putik na tulad niya. Para siyang mantsa sa puting damit ang kanyang nadaramdaman. Ngunit wala sa kanya iyon at ang nais lamang niya ay ang maibigay sa kanya ang gusto nito at kapag daka ay umalis na rin dala ang kapalit na pangako nito. Isang kapirasong papel. Isang kapirasong papel na naglalaman ng kasunduang buwanang sustento nito sa kanilang mag-ina.

Mataas na ang haring araw ng mamalayan niyang mag-isa na siya sa kama. Masakit man ang kanyang balakang ay balewala ito na pinulot sa sahig ang halos nagutay-gutay na damit nito sa sahig. Mabuti pa ang damit at nasusulsihan kapag napunit, ang naisip niya habang isa-isang sinusuot ito. Hindi naman na siguro kailangang ganap na itago pa ang nakita na ng iba. 

Nagmamadali siyang tumakbo papalabas ng Mansyon at tinungo ang naghihintay na sasakyang maghahatid sa kanya sa bago nitong buhay. Pinilit niyang ngumite at namnamin ang isang pag-asa na muli siyang mahuhugasan at lilinis kahit papano kapag natapos na niya ang pag-aaral. Walang makakaalam sa nangyari kagabi. Wala dapat. Wala.

Gayuma

    (orasyon)

 May kaparehas ang lahat ng bagay na nilalang

at ang mahirap ay ang hagilapin ito.

*isang basa ang kailangan.

______________

 “Ano ba ‘yang binabasa mo d’yan Manuel?”

“Bigay ni Tata Igme , Isang Orasyon. Gayuma.”

“Binili mo? Nagpapaniwala ka duon eh siya nga itong tumandang binata.”

“Totoo ito. Sigurado, bukas ay may magmamahal na sa’kin. Tulog na ‘ko at may exam pa ako bukas.”

“Sana nga may magkagusto sa tipo mo! Jologs.” pahabol niya bago ako tuluyang nakatulog.

“O kamusta ang exam?” tanong ni Jay habang nagmamadali ako sa pagbibihis. Makikipagkita ako sa ka-chat ko na taga-kabilang baryo.

 “hirap nga…dadaanin ko na lang sa pakikipagdate.!”

“Talaga..” Halatang hindi siya makapaniwala at kung ano-ano pa ang sinasabi niya na ‘di ko maintindihan dahil nagmamadali ako. Patakbo akong umalis dahil pasado alas otso na. Natatakot akong baka ‘di na namin maabutan ang huling sine sa bayan.

 Alas otso-e-medya na nang marating ko ang Hacienda Inn na halos patakbo kong tinungo ng bumaba ako sa kakaragkarag na bus. Isa ito sa class na restaurant sa Lucena. Handa akong ubusin ang isang buwang allowance para lamang mapahanga si Azie.  Palingon-lingon habang pumapasok ako main entrance.

Parang siya ‘yong nasa dulong nakaitim na blouse na gaya ng tinuran nito sa YM niya. Lapit ako. ”Ehem…miss ikaw  ba si Azie?” She-eet…ang ganda niya at mala-kastilain ang dating. Ibang-iba ang ganda niya sa personal na halos ikalaglag na ng brief ko.

 “Yes…and you are Manuel?” Ibang klase talaga siya

 “Hindi mo ba type ang mga na-order natin at mukhang  konti-konti ang nakain mo?” usisa ko sa kanya upang iparamdam ang pagiging maaalalahanin ko.

Malamang na sa kaseksihan niya ay talagang pinaninindigan nito ang pagda-diet n’ya, “Nice naman ang taste n’ya kaya lang…”

“Siguro ay nagda-diet ka” pinutol ko na ang pagsasalita niya upang hindi na siya mapahiya sa pagkamausisa ko  at tumango na lamang siya.

Napakatipid talagang mag-salita ni Azie at talagang nababakas ko sa kanya ang pagiging isang dalagang pilipina maliban na nga lang sa pag-eenglish niya.

 Nanood kami ng sine. Akala ko nga noong una’y maiinip ako sa katahimikan niya pero umpisa lamang pala iyon at may kalokohan pa rin pala siyang itinatago. Nag-eenjoy talaga akong kasama.

“Hatid na kita ha, kasi magtwe-twelve na?” kahit ayaw ko ay napilitan akong magoffer sa kanyang ihahatid ko na siya sa Tayabas. Kabado akong hinintay ang sagot niya na sana ay ayaw n’ya kasi last trip na ang alam kong aabutan namin. Sigurado akong wala na akong masasakyan pabalik.

 “Talaga, hatid mo ako? Tara, let’s go.” patay dahil magpapahatid  siya. Bahala na at  ‘yun naman talaga ang tama, maging gentleman ako. Isa pa ay baka maka-score ako sa kanya dahil alam kong maluwag sa oras na ‘yon sa bus na patungo sa kanilang bayan.

Mabilis ang biyahe namin kaya binilisan ko na ring maka-score kay Azie. Una ay kunyaring nilalamig ako sa hampas ng hangin kaya humilig ako sa balikat niya.

Grabe talaga at hindi man lang siya tumutol. Siguradong tuloy-tuloy na akong makaka-score nito hanggang  championship.

“Para!” sigaw ni Azie na ikinagulat ko. Huh! bababa na  kami. Sumunod ako sa kanya na tinatanaw ang papalayong bus. Tinanong ko si Azie  “saan ba ang sa inyo at tila puro talahib at dilim ang nakikita ko MAHAL?” at talagang sinadya kong tawagin siyang mahal kasi  baka hahalayin na niya ako sa gitna ng talahiban na tila mga kuliglig lamang ang saksi. Kahit yata magtitili ako ay walang makakarinig sa akin. Ano ba itong napasok ko?

Hindi siya sumagot at hinila niya ako papasok sa kadiliman ng gabi. Takot ang naramdaman ko na tinalo nito ang kanina ko pang nararamdamang libog sa katawan. Gusto ko na sanang tumakbo ngunit nilabanan ko ito. Championship ang kailangan ko at tropeyo ng tagumpay kay Azie. Nagmatapang ako. Ang mga kababalaghan ay sa komiks, libro o internet lamang mababasa. Ang nagaganap ay isang magandang pangyayari na kailangan ay manaig ang tapang at lakas ng loob at syempre libog ko ulit.

“PUTCHA” mukhang totoo ang nasa komiks at sine dahil sa nakita kong  kumikislap na pangil ni Azie. Mukhang handang-handa na siyang sakmalin ako sa leeg.

Inay! Inay ko po! Tumakbo ako pabalik ng hi-way. Bahala na kung masagasaan pa. Kaysa naman mamatay ako sa kagat ng isang aswang. Kitang-kita ko na lumilipad sa hangin si Azie. Aswang pala siya. Isa pala siyang manananggal. Hinahabol talaga niya ako.

                                                                                ooOoo

TOINK… nahulog ako sa kama at bumagsak sa matigas na sahig na semento. Bukol pa ‘ata ako. Isang panaginip lang pala iyon. Sayang si Azie. Palpak ang orasyon.

Pumasok ako sa iskul na lantutaydahil sa puyat. Kinuwento ko kay Jay  ang ang lahat ngunit inis akong iniwan siya. Akala ko kasi ay dadamayan niya ako. ‘Yun pala ay pagtatawanan n’ya lamang ako kaya tumuloy  na lamang ako sa bayan. Nais kong kumain at magpakabusog para malimutan ang lahat.

“Aba!” mukhang kahawig ni Azie ‘yung babaeng papalabas ng simbahan. At napa-Shit nanaman ako at isa pang shit!. Siguro naman ngayon ay hindi na ito isang aswang. Tahanan na iyon ng Diyos. Patakbo akong humabol kay Azie…

“Miss ikaw ba si Azie?”  tanong ko sa kanya na ipinakangatog kong muli.

“Yes, do I know you?” tanong na sagot nito sa akin na kinatakutan kong muli kasi ganoong-ganoon ang panaginip ko kagabi, isang napakaganda at sosyalerang aswang.

“Excuse me…” nagulantang ang pagkatulala ko sa nangyayari at sumagot ako “A—e- – kasi ako si Manuel yung ka-chat mo at namukhaan lang kita.” pabulong ko.

“Yeeh…Manuel, oh my gosh…ikaw nga yung ka-chat ko.” at nakilala na rin niya ako.

Grabe at sobra-sobra ang tawanan namin. Namasyal kami sa park at kumain sa Mc Donalads ng Lucena. Ayaw ko na sa Hacienda Inn at baka bumalik muli ang aswang.

“Uy, may roon kaming night-swimming sa Fresh-Air  Grand Hotel, baka gusto mong sumama?”

“Okey lang ba. Groups kayo?” usisa ko. Hindi sa nahihiya ako sa mga friends niya bagkus ay takot lang na baka dalawa lang kami dahil sariwa pa ang panaginip ko tungkol sa aswang.

 “Mabait ang mga friends ko…’ sabay ngite nito na nagpatibok muli ng puso ko. Shet talaga at MAHAL KO na ulit siya. Oh, my Azie! 

“Basta ba makikita kitang naka two-piece ay ayos na ‘yan sa’kin.”pagbibiro ko.

“Baka hindi lang ang two-piece na bathing suit ko ang makita mo!” pangite nitong sabi na animo ay nang-uuyam sa akin. Natatakam nanaman ako.

Mabait nga ang lahat ng friends ni Azie. Lima silang babae at ako lamang ang lalaki. Swerte talaga lalo nang makita ko silang sabay-sabay na nagbihis.Mga walang pakundangan nga sa akin na akala mo ay musmos pa ako na walang malisya. At nagsipagtakbuhan sila patungo sa labas ng k’warto at naligo sa pool.

Tatlo lamang kaming naiwan sa madilim at malaking k’warto na nasa huling palapag na hotel. Si Marian, si Azie at ako. Hindi mo ba kami iiwanan Marian at isa kang sagabal para sa amin, sa isip ko. Tinanong ko si Azie “ayaw mo pa bang maligo?” at sumagot lamang ako ng isang iling. Lumapit siya sa akin at niyapos ako. Napamura muli ako. SHIT. Ang bilis talaga ng kamay ng babaing ito. Mala Wonderwoman. Gulat talaga ako sa bilis ng pangyayari… Mukhang matutuloy na ang naunsyaming championship tournament namin sa panaginip ko ah, pabulong ko sa sarili ko.

 “teka si Marian ay nandidito pa …” mahinang sabi ko at gusto ko na sanang bawiin iyon dahil baka magbago pa ang isip niya.Sus!

“okey lang ‘yan sa kanya…” pabulong ni Azie na naging hudyat sa paglalaro  ko ng apoy…

Grabe ang lambot at ang kinis ng napakaputing katawan nito. Gumapang ang buo kong kamay sa kurbada ng kanyang  katawan. Napakadulas nito na animo’y nabuhusan ng lotion o baby oil. Walang oras na dapat sasayangin. Bahala ka Marian kung nanonood ka man,  sa isip ko.

Walang patid ang pagpapalitan namin ng hininga na halos maubos na ang hangin sa aming mga baga. Kakaiba ang tamis ng kanyang mga halik, tamis ng una kong halik. Totoo palang hindi  kailangan pag-aralan at kusang matutuhan ito sa takdang panahon….at ngayon ay nakatakda na ang sa’kin. Instinct lang ang lahat. Parang pagkatuto ng baby na dumede sa ina nito.

Kapa dito, kapa duon ang ginawa ko. Akala mo ay bulag na hindi makita ang butas ng susian sa pituan. Hingang malalim bago ko siya tinulak mula sa aming pagkakatayo patungong kama.

“Uhhhhm”…tulak…teka bakit ang lakas niya at hindi ko magawang maitulak siya sa kama. May kakaiba siyang lakas na hindi ordinaryo para sa isang babae. Sheeeet… maya-maya pa ay lumabas ang pakpak na itim nito at naglalangis-langis na siya ng tuluyan. Natakot muli ako. Sa pangalawang pagkakataon ay nakita ko ang kakaibang anyo ng babaeng minamahal ko na. Sus ginoo at napadasal na ako. Sari-saring pangalan ng Santo ang aking nausal bago tuluyan na akong napatakbo papalabas ng kwarto.

“Putcha….ayaw ko na sa iyo Azie. Aswang ka talaga. Aswang!”

 Patakbo akong lumabas sa hotel kahit hubo’t hubad ako. Tinginan ang lahat ng nakakakita sa akin na animo’y ako ang aswang na dapat katakutan. Sigaw ako ng sigaw, ASWANG! ASWANG!  INASWANG AKO! ASWANG SI AZIE!

“Sir…sir… nakatulog po kayo.” patapik-tapik na sabi ng nagsasalita sa harap ko.

“Shit…asan ako?” Nasa Mc donalds daw ako at nakatulog.

Ano na naman ang nangyayari sa akin. Sa tuwing makakatulog ako ay si Azie ang napapanaginipan ko. Suwerte naman palagi at may gumigising sa akin. Ano ba ito?  At naalala ko ang orasyon…

_____________________

May kapares ang lahat ng bagay na nilalang at ang mahirap ay ang hagilapin ito…(isang basa lamang ay ayos na.)

Humingi muli ako ng payo kay Tata Igme maka-ilang araw na hindi ako tigilan ni Azie. Ang sabi niya ay kinakailangan lamang daw ay ipasa ko sa iba ang orasyon at ang kwento kong pag-ibig upang bumalik ang lahat sa normal..Katulad daw ng orasyon at pagku-kwento niya sa akin sa pag-ibig niya kay Shazie na isa namang serena..

 Ngayon ay ‘di ko alam kung papano ito ipapasa sa iba.Sheet. Putcha. Bahala na….end.

______________________________________________________________________________________

Ang may akda

Pangalan: Jeffrey Valencia Agon

Trabaho: part time writer- full time PT, Dubai AE

Liham: dyeppri1975@yahoo.com

nagpapakalalaki… (a short story)

Iba ang Lalaki sa Nagpapakalalaki…

 

“Samahan mo ako kay Mang Lando at magpapakalasing tayo Tasyo?” Pangungulit ko sa kaibigan ko dahil sobrang masama talaga ang loob ko. Mahirap talaga ang mabasted ng pinakamamahal. Jeff mabait ka, may itsura rin naman at matalino pero hindi yung tipo mo ang gusto ko, ang hindi ko malilimutang tinuran ni Ana sa akin. Apat na buwan ko siyang niligawan ngunit pinaasa niya lang pala ako…Sheet siya, talagang hindi na yata ako masasanay sa ganitong eksena. Pang-apat ko na kayang karanasan ito. Ang una ay okey lang at pangalawa ay medyo pa rin ngunit kung masusundan pa ng pangatlong pagkabigo ay hindi na siguro ito tama at hindi ko na mapapayagan pa ito.

 

“Hindi mo naman iyun kawalan Jeff, marami pang iba diyan. Siguro ay may dapat kalang baguhin. Mag-iba ka kaya ng pagkatao kasi medyo baduy ka eh.Hehehe!”  pang-aasar pa niya

 

Medyo baduy nga ‘ata ako. Ngunit papano ba ang maging-in. Hindi pa ba sapat ang ginawang pagpapalaki ng mga magulang ko?  Kulang ba ang ginawa nilang pagbibihis sa pagkatao ko? T-shirt na may collar at parating nakasuksok sa pantalong baston at hapit na hapit sa hita ko, balat na sapatos upang maging desente, maiksing buhok na babagay sa simpleng pagkatao at madalas pa ay hahagurin ng pamada ito, pabango ni itay ang ibubuhos sa buong katawan pati na sa dala kong puting panyo na upang maiwasan ang pagtulo ng pawis sa tuwing haharap sa nililiyag.

 

“Papano ba Tasyo ang tamang paraan sa sinasabi mong pagbabago sa akin, dito na ako na sanay sa ganitong pagkatao, ito na ako eh? tanong ko sa seryosong mukha

 

“Madali lang iyan, magpakalalaki ka tulad ni Johny?”

 

Iyon lang ang eh lalaki naman ako ah! Sinong may sabing bading ako ang nasabi sa sarili ko…“Si Johny, yung anak ni Aling Bebang na Japayuki?” at naikumpara ko ang sarili ko sa kanya.

 

Si Johny ay tatlong beses na inulit ang first year namin ngunit tatlong beses din nagpalit-palit ng nobya, parating late kung pumasok sa eskwela at hindi nahihiya kahit pinapatayo sa harapan kahit walang maisagot sa titser namin ngunit ninanais pa rin ito ni Ana sapagkat kitang-kita daw niya ang crush niya, samantalang ako ay parating nakaupo sa klase at ayaw ng tawagin ni titser kahit nangangawit na ang kili-kili ko sa pagtaas-taas ng kamay upang sumagot sa pisara. Minsan kinausap ko si Miss Tapya kung bakit ganun at sabi niya ay punyeta daw ako at masyadong atribida sa klase. Iba din ang pisikal na anyo sa akin ni Johny, mukhang hindi siya naligo ng isang taon pero nangm mapadaan naman siya sa harap ko ay mabango naman siya. Baka iba lamang ang tatak ng pabango niya, yung galing sa Japan. Makapal din ang apog niya samantalang ako ay kimi at kay titser lamang hindi nakakadama ng kaba, marahil ay sanay na akong pinapaglecture niya sa klase kung absent ang adviser namin.

 

“Medyo lasing na ako Jeff kaya tara at duon na tayo sa inyo ng makapag-ensayo sa gagawin mong pagbabago.”

 

Lahat ng kelangan kong parapernalyas ay binili na namin muna sa bayan bago tuluyang umuwi sa amin. Naligo rin muna ako ng isang oras pagkarating upang mahimasmasan na din.Inabutan ko ang kaibigan kong humilik na ng matapos ako sa panliligo. Sunud-sunurin ba naman ang pagtungga niya sa beer na akala mo’y mauubusan, sinamantala ni loko ang panglilibre ko.

 

“Handa na ako Tonyo, bangon na,” at hinila ko siya pabagsak sa kama  na siyang ikinagising ng kanyang ulirat. “O anong uunahin ko?”

 

Sinuot ko ang damit na galing sa kuya niya.Isang itim na polo na may imahe ng isang dragon na animo’y lalamunin ang isang kaaway,  kupas at butas-butas na 505 Levis at sadyang ginawang maluwag sa hita hanggang sa binti, addidas na pangbasketbol ‘ata, malaking panyo na iginapos niya sa ulo ko,  saka hinagod niya ang buhok ko ng wet look gel na Gatsby.

 

“Magpapabango lang muna ako, ” pahabol ko

 

“Huwag na, naligo ka naman diba at nagsabon? Okey na ‘yun. Deodorant ka na lang upang hindi pagpawisan kapag nakaharap mo na si Anna.”

 

“Hah…” haharap ako kay Anna sa ganitong itsura na animo’y napakabaho. Kaya ko ba ito?

 

“Kayanin mo at magpakalalaki ka nga, kung mahal mo ay kakayanin mo iyan! Hindi ka lamang sanay sa ganyang itsura. 1990 na ano at ang ayos mo noon ay 80’s pa, baduy ka talaga. Tingnan natin kung sino ang maghahabol ngayon sa itsura mong iyan, kahit si Anna Roces ay baka ma-in love  pa sa’yo.” Pailing-iling pa niyang tinuran at nagbigay ng konting lakas sa nanlalamig kong katauhan.

 

Makailang beses ko munang tinitigan ang sarili ko sa harap ng salamin at nagtatanong na ganito na ba ang porma ng kagaya kong teen-ager? saka tuluyan kaming lumabas at tumungo sa plaza. Alas siyete na ng gabi ng sapitin namin ang lugar at alam namin na ang barkada ni Anna ay mahilig sa Disco. Susubukan namin kung anong reaksyon nila sa bagong ako.

 

“J—eff  andyan na sila at swerte mo naman…kasama pa nila ang crush mo!”

 

“Si A-an—na,” at nanginig yata ang buo kong katawan at pilit na pinapa-relax ito sa pag-iisip ng kung ano-ano tulad ng kunyari ay isa lamang itong recitation sa harapan ni Miss Tapya. Kitang-kita ko na nangunguna sa paglalakad sa grupo niya si Anna…papalapit ng papalapit sa akin. Tumindig lang ako sa may pintuan at inaantay ang susunod na mangyayari dahil sigurado namang hindi siya makakalagpas dahil nakaharang ako sa makipot na pintuang bubog ng disco house…at

 

“Je—ffrey ikaw ba yan?!” mukhang nahirapan siyang kilalanin ako na animo’y isang payaso na nagsuot ng maskara. “OO nga, tara-tara duon tayo sa loob at wala naman akong ka-date eh,”  hinila na niya ang aking kamay at hindi na niya inantay pa marinig ang aking kasagutan.

 

Nakakapagod ang makipagsayawan sa tropa ni Anna. Ganito pala ang magpakalalaki at nakakapagod ang nasabi ko sa aking sarili…

 

Pulang-pula

Mabilisan lamang ang paglilipat ng mga pahina sa makapal na koleksyon ng mga pinagpira-pirasong larawan ng kalamnan sa libro ng anatomy upang bumalik sa pagkakahawak ng kanilang mga kamay. Sapat na ang paghahawak-kamay at minsanang paghaplos sa braso upang ipadama niya kay Luisa ang wagas nitong pagmamahal, ang pagpaparamdam ng pag-aaruga at pag-aalala niya rito. Ang pagpaparamdam ng init ng kanyang pagmamahal sa sinisinta.

 

Krrrrring….Kringgggg…..

 

 

Napitlag siya at muntik ng ikahulog sa makipot na pinagpatong na higaang bakal.Nakabibingi ang ingay ng alarma ang nagpabalik sa tumatakas na kamalayan  at ang  reyalidad na kailanman ay sa panaginip lamang niya kayang muling makuha ang puso ni Luisa kay Ralph.

 

Mabilis niyang dinukwang ang orasan sa  walang humpay nitong pagpapaalaala ng oras na niya sa paggamit sa paliguan. Kung hindi nga lamang may susunod pa sa kanya duon  ay muli niyang babalikan ang kay sarap niyang panaginip.

 

Kinusot ang mata.Kinapa ng mga daliri ang mga natuyong luha at pinitik sa kawalan. Sinubukang suntok-suntukin ang hangin na dahilan upang maglagutukan ang mga buto sa siko at balikat saka tumayo at inabot ang nanlilimahid na labakara na ilang linggo na yatang hindi na lalabhan. Hilo-hilo pa yata siya dala ng kalasingan sa alak habang nangunguyapit pababa sa hagdanan.

 

Ang malamig na tubig na nagmumula sa shower ang tuluyang gumising sa kanya at nagpaalaala na may mahaba silang pagsusulit ngayon. Dali-dali siyang nagbanlaw kahit ulo pa lamang ang nasisimulang sabunan. Patakbong bumalik sa kwarto at isa-isang hinila ang yuniporme na animoy pinagbahayan ng mga uod sa pagkakagusot-gusot nito. Bahagyang hinagod ng palad at sinabi sa sarili na, okey na ‘ yan at magugusot din naman.

 

Pilit pinagkasya ang mga librong inaamag na yata sa taguan, ang ilan dito ay tila naging patungan na lamang ng ashtray sa tuwing sila’y mag-iinuman.Kailangan niyang dalahin ang mga ito dahil kailangang kahit papano ay mapasadahan ng mga mata ang bawat pahina. Ayaw niyang maulit pa ang nangyari nuon na nanghuhula na nga ay wala pa ring maisagot na hula. Binabalak niyang dumaan sa library pagkatapos ng BioChem niya. Parang nais na niyang may mabago sa kanyang sarili.

 

Putcha. Recitation pa ang inabot niya. Isang oras siyang nakatayo dahil wala siyang mailatag na tamang kasagutan sa bawat tanong na ipinupukol sa kanya.Halakhakan.Tawanan. Sabagay sanay naman na siya sa ganoong eksena at sanay na rin sila sa kanya.

 

Dumiretso siya sa silid aklatan pagkatapos ng klase, pagkatapos mapahiya ng isang oras sa buong klase. Binitbit sa sarili ang pag-asang kaya niyang baguhin ang lahat kung gugustuhin niya.

 

Hindi na niya nagawang tumingin pa sa paligid dahil ayaw niyang may mapagmasdan na baka mayroong pumansin sa kanya kung anong gagawin ng tulad niya roon na bilyaran ang alam na tambayan kapag bakante ang oras. Umupo siya sa sulok at nagsimulang magkubli sa makapal na libro ng anatomy. Inisa-isa ang bawat larawan, ang bawat detalye at pangalan ng katawagan nito.Binigkas ng mahina ang bawat salita na siya lamang ang nakakarinig. Pilit ipinasok sa memorya.

 

Napahinto siya sa pagbabasa ng mapansin ang naghahagikhikan sa tapat na mesa. Hindi dahil sa ingay siya naistorbo, kung tutuusin ay mahina lang naman ang mga ito bagkus ay dahil sa kilalang-kilala niya kung kanino nanggagaling ang mga pagtawang ito. Mga pagtawang matagal na niyang ninanais na siya ang magbibigay ng dahilan. Ang pangarap niya na sana ay siya ang dahilan ng lahat ng ikinasasaya ni  Luisa. Siya ang magpapaligaya dito.

 

Dahan-dahan niyang binaba ang libro at sinilip ang mga nangyayari. Bakit ba mas ninanais pa ng mga taong nagmamahal na tingnan pa ang mga bagay na alam na alam  naman niyang magbibigay sakit sa kanya? Parang sinusunog siya habang pinapanood ang paglalambingan nila.Ang pagmamahalan nila. Ang kasiyahan nila.Dapat daw ay tanggapin na lamang niya na hindi na sila at maging masaya na siya na makita si Luisa na masaya na. Papano ka ba magiging masaya kung alam mong ang taong mahal mo ay mas masaya na sa piling ng iba.

 

Naalala niya ang naputol na panaginip niya kanina. Ang mga pagngite at matipid na pagtawa ni Luisa. Mga nakakatunaw sa pusong paglalambing nito.At Iyong-iyon ang panaginip niya kania,  ‘yun nga lamang ay si Ralph ang kasama nito ngayon at hindi siya.

 

Tumayo siya.Hindi na niya kaya ang nakikita nito sa kanyang harapan at dali-daling tumalikod at lumakad papalabas ng silid aklatan. Hindi na niya kaya pang balikan ang mga naiwang pahina sa  makapal na libro. Hindi na niya kayang basahin muli ang mga ito.

 

Muli ay naging blangko ang mga sagot na nais niya sanang ihula sa mga katanungan sa pagsusulit. Walang ideyang lumabas sa utak niya. Wala siyang maisip kundi ang mga nakita kanina kung bakit gaoon ang nangyari. Sana ay siya ang nagpapasaysa sa mahal niya. Sana ay masaya din siya. Sana ay mayroon pa siyang mapagpipilian upang masagot ng tama kung papano mangyayari muli ang mga ito.Ngunit wala.Blangko din.

 

Muli ang mga aklat ay isa-isang sisiksik sa taguan, ang iba ay muling magiging patungan ng ashtray sa inuman. Mababasa` at muling matutuyo ang mga ito mula sa natatapong serbesa.Baka sa susunod na semestre ay magtatangka na muling mabasa ng may-ari kapag nakapagdesisyon na siya na tapusin ang kursong napili o baka hindi na at magsawa na siya sa ganoo’t – ganoong istorya ng buhay niya. Ang muli’t muling mamarkahan ng tumataginting na singkong pulang-pula.

 

Maalala mo kaya…

Maalaala mo kaya…

 

Isa ito po sa nakalap naming liham sa isang binata na halos pasan na ang daigdig sa sityo butanding sa bayan ng camarines Sur.

 

Dear Ate Charon,

          Bago po ang lahat ay luma na ang palabas ninyo Ate Charon pero alam ko po na marami parin kayong tagasubaybay, nais ko po kayong batiin ng maligayang araw o gabi kung gabi nga ninyo ito babasahin at kayo na po ang bahala…

          Lumiham po ako dito sa programa ninyo Ate Charon kasi po ay ayaw nyo naman akong kausapin noon at marahil ay sa kadahilanang isnabero kayo sa personal. Noong makita ko kayo sa bayan namin ay kahit isang ngite ay hindi ninyo ako natapunan bagkos ay isang tasa ng kape ang naitapon ninyo sa mukha ko ng hindi sinasadya. Sana kasi Ate Charon ay dumungaw muna kayo sa fans nyo bago nyo ginawa ang bagay na ‘yun. Pero tapos na po iyon at madali naman ako magpatawad at isa pa ay mukhang mamahalin naman yung kape na para bang capuchinno pa iyon sa starbucks. Mahal po ba iyon Ate Charon? Sa susunod po ulit ha ay tapunan ninyo ako pero isang kahilingan lang po sana… yung ice cold coffee naman po kasi napaso po sa mukha dahil kumukulo pa ata yung tinapon ninyo eh! At mabalik tayo po sa totoong pakay ng liham ko…may mabigat po akong suliranin ngayon at alam ko po na kayo lamang ang makakatulong sa akin. Sana matulungan nyo po ako dahil hindi ko na kaya ito tsaka matagal na po akong tagasubaybay ng programa ninyong “Malilimot mo Kaya” mga two two na po kasi hindi naman arawan ito at weekly lamang…

          Napakabigat po ng una kong problema Ate Charon…matatawag po ako na nakakaangat sa iba at may sariling mga pag-aari. Isa po akong tao na may mataas na estado na kinalalagyan at tinitingala po ng lahat ng nakakakita sa akin at  ang dahilan po ng lahat ng mga bagay na ito ay iisa lamang ang — Tree House na tinitirahan ko po. Napakataas po nito at nasa dulo noong puno ng niyog. Lahat na yata ng makakakita sa kalagayan ko ay parang naiingit sa akin at halos tingalain na ako. Dito po nagsimula ang lahat ng aking problema Ate Charon… wala pong gustong makipagkaibigan sa akin dahil mahirap daw ako dalawin. Kung tunay naman po silang kaibigan ay magagawa nilang lahat ‘di po ba?! Hindi pa po iyan ang problema Ate Charon kasi po balewala naman sa akin ang ibang tao dahil lonner naman talaga akong maituturing…ang problema ko po ay napakabigat na pasanin ang aking dala-dala at nakaatang sa balikat ko- – – ang two door fridge at kung papano ko ito mae-aakyat sa taas ng bahay ko. Ate Charon pakitulungan naman nyo po ako…

            Ginawan ko na po ng paraan ang una kong problema. Bumili ako ng bagong bahay. Maganda po ito at napakamura lamang ngunit nagkaroon po ng isang problema…hindi binigay ng dating may-ari ang address nito at wala daw sa kontrata na kasama sa bahay ang address. Hindi po naiwasan na pumunta ako sa malayo para maggrocery isang araw…at hindi ko na natagpuan muli ang bago kong bahay. Gusto ko po sanang ipanawagan pero kahit ako ay hindi ko alam ang address niyon.

            Nagbalik ako sa dati kong bahay…ang tree house ate Charon. Duon muling bumalik ang isa-isa kong pagsubok tulad ng pag-iigib ng tubig sa ilog, pagsasampay ng labada at palagi ang pagpunta sa tindahan. Lahat ng iyan ay tinitiis ko Ate Charon sa kasalukuyan. Dagdag pa rito ay ang masasamang ugali ng mga tao sa bayan. Kahapon po ay bumili ako ng shampoo at niloko ako. Binigay po sa akin ay hindi bumubula. Naubos ko na po ang isang bote ay wala pa ring bula sa tuyong buhok ko kasi po ay “for normal dry hair” daw po iyon. Sinunod ko naman po at hindi ako nagbasa. Matipid pa nga po sana sa tubig ate Charon pero peke pala.Napeke ako!

          Pangalaw ko pong problema ay ang paghahanap ko sa magulang ko. Tinapon po kasi ako nila noong ako’y sanggol pa lamang na parang isang pusa. Apat na buwan po ako noon at tandang-tanda ko pa ng dalahin ako ng aking ama sa kabilang bayan para iligaw. Kahit mahirap po para sa akin ay ginapang ko ang pabalik sa amin ng isang buwan. Gulat na gulat sila kung papano raw ko nagawang makagapang. Hindi sila tumigil Ate Charon sa pagliligaw sa akin at parati rin naman ako nakakabalik ngunit minsan ay ako ay nagsawa na kaya’t binaliktad ko ang sando ko. ‘Yun ang naging dahilan upang tuluyan na akong maligaw Ate Charon. Baka sakaling mapanood nila ako ngayon at makilala ay maaari na siguro nila akong matanggap Ate Charon at kung mangyayari ito ay matatapos na lahat ng paghihirap ko na magiging paghihirap mo na rin Ate Charon dahil tutulungan mo nga ako sa pag-akyat sa two door ref ko. Maaari na sigurong ang ama ko na lamang ang magpasan nito.

          Hanggang dito na lamang po ang liham ko ate Charon. Umaasa ako sa mabilisang kalutasan nito dahil malapit ng umulan at baka masira pa ang refrigerator ko. Salamat po…

                                                                   Lubos na umaasa,

                                                                             Tado

 

Dear Tado,

          Tarantado ka din naman ano at dinamay mo pa ako sa mabigat na problema mo. Sabagay ay nasa himpapawid ako at marami ang nanonood ng programa kong ito kaya ikaw ay siguradong tutulungan ko. Teka, bakit hindi na lamang natin ibaba ang house mo at imbes na tree house ay house tree….solve lahat ito diba?! Malaking pagbabago lamang ito sa buhay mo dahil wala ng titingala sayo pero madali munang magagawang makipagkapwa tao.

          Ako lamang naman ito si Ate Charon at bahala ka kung tatanggapin mo!

                                                                   Nagmamahal,

                                                                      Ate Charon

 

Malilimot mo kaya

Ang Sumpa mo sa akin

At ang lahat ay hindi magmamaliw….

Ilog ng Bamban

 

 

Ilog ng Bamban

 

“Bakit ba mainit ang ulo mo tatang Igme?” pag-uusisa ng pamangkin kong si Berto noong makita niyang padabog kong sinipa ang ilang balde na pinaglagyan ng mga isdang nahuli ko at inilako ko sa bayan.

 

“Aba ey, walang nangyari sa pagpapagod ko at kinikilan lang ako ni Sarhento Ismael nang mapadaan ang sinasakyan naming jeep dyan sa check-point,”  pinag paguran ko ay iba ang kumain. Walang hiyang buhay ito at kung mamalasin ka nga naman talaga.

 

“Ganyan talaga ‘tang, kapag malakas ang ulan ay nagsisilabasan ang mga piranha at handang lamunin ang kayang lamunin ng sikmura nila.” pangungutaya pa nito

 

“Bantayan mo itong kamalig at manghuhuli muli ako upang may maiulam tayo,”  at nagmamadali akong lumarga papunta sa kabilang ibayo. Hindi naman iyon kalayuan at mga isang oras lang na paglalakad sa masukal na kagubatan ng Bamban. Minabuti kong baybayin ang maliit na sapa upang mapabilis ako sa malaking ilog. Ngunit hindi ko akalaing muling magkakasalubong kami ng landas ni Sarhento.

 

“Sir magandang hapon po ulit,” anong kayang maganda sa hapon eh napakalaking daga ang nanginginain dito sa mga tulad kong maralita ang muntik ko na sanang sabihin ngunit nakapagtimpi pa ako. ‘Di hamak naman na masmalaki pa ang nakukuha nilang sahod sa tulad naming isang kahig isang tuka at nakukuha pang manghingi  ng abuloy na proteksyon daw laban sa mga rebelde. OO nga at nanghihingi din ang mga rebelde ng revolutionary tax pero ganun din naman iyon at iniba lang ang pangalan. Tungkulin naman nila talaga na pangalagaan kami sa mapagsamantalang kaluluwa, di yata’t sila pa ang nangunguna dito.

 

“Mang Igme kakarampot ang binigay mo sa amin at may kulang ka pang anim na buwan ah. Huwag mo ng antayin pang umabot sa langit ang pinaghirapan mo,” mukhang nananakot na ito.

 

Wala naman na talaga akong maibibigay pa at ito ngang tsinelas ko ay butas-butas na. Kahit siguro hubuan pa niya ako ay wala na siyang makukuha kundi ang apat na pong pisong naitago ko noong isang araw ngunit pambili pa iyon ng bigas na kakainin namin sa apat na araw. “Wala na talaga Sarhento, pasensya na.”

 

Ngunti bumakat sa manipis kong porontong ang pitaka ko at wari’y napansin niya iyon kaya’t inusisa kung ano pa ang laman niyon.

 

“E… ano ito Igme?

 

Napapaluha akong nakiusap kay Sarhento na ‘wag naman na niyang kunin pa iyong kakainin ko sa apat na araw “Sir sa susunod na lamang..” at isang bigwas ng suntok sa likuran ko ang tumama sa akin. Hindi ko alam kung kanino galing iyon at tumalsik na lamang ako sa damuhan. Isa…dalawa…tatlo at hindi na mabilang na tadyak ang sinalo ng mahina kong katawan. Pumikit na lamang ako habang namimilipit sa sakit na inaabot ko at hindi ko namalayan na nawalan na  ako ng malay-tao.

 

“Gising na Mang Igme…gising at kumain ka muna,” mga boses na nagpabalik sa ulirat ko. Hindi ko pa masyadong maikilos ang katawan ko at puro kirot ang dumadaloy sa aking ugat. Hindi ko matandaan ang nangyari at pilit kong inaaninag ang mukha ng nasaharapan ko.

 

“K-ka Ben… asan ako?” Nalilito kong pag-uusisa at isa-isa niyang sinagot ang mga tanong ko.

 

“Nakita ka naming walang malay sa tabing ilog ng Bamban kaya’t dinala ka namin dito sa kampo. Baka kasi malaman pa nina Sarhento na buhay ka pa at balikan ka pa nila. Ikaw kasi at kay tagal ka na naming pinapasama sa kilusan…aayaw mo naman.”

 

“Marahil Ka-Ben…tama ka nga. Hindi na maabot ng gobyerno ang paghihirap ng tulad nating maralita. Hindi nila tayo matulungan sa ating mga karaingan  kaya panahon na rin siguro na tayo na mismo ang humanap sa mga sagot sa ating mga pansariling karaingan.”

 

“Isa rin ako noon sa mga kagaya mo Ka-Igme, hindi ako naniniwala sa marahas na pakikipaglaban para sa pagkakapantay-pantay ng tao sa lipunan ngunit wala akong matakbuhan. Ang kilusan lang ang nagpamulat sa akin nito, sila din ang umintindi ngunit hindi nila ako pinilit dito. Hanggang ngayon ay handa sila kung nais ko anumang oras na lumisan, kung mapagtanto ko kung may pagkakamali sa pinaglalaban dito. Iyan din ang gagawin ko sa iyo Ka-Igme, kung malaman mo na iba ang gusto mo ay malaya kang makakabalik sa ibaba….ngunit nais ko lang ipaalam sa iyo na wala ka nang babalikan pa…     <  patlang  >               tinupok ng apoy ang buo mong kabahayan kagabi at hindi pinalad na makaligtas dito ang pamangkin mong si Berto. Nakulong siya sa makapal na apoy na tinatawag ang yong ipangalan. Tulad ng dati ay walang nais magsalita sa mga taga sa inyo kung sino ang may gawa.”

 

Naalala ko ang sinabi ni Sarhento “kakarampot ang binigay mo sa amin at may kulang ka pang anim na buwan ah. Huwag mo ng antayin pang umabot sa langit ang pinaghirapan mo” naging usok ang lahat ng pinaghirapan ko ngunit bakit kaya dinamay pa si Berto na wala namang kasalan sa kanila at nagpupumiyos ang damdamin ko.

 

“Sasama na siguro ako sa pakikibaka at wala ng atrasan pa ito. Pinilit nila ako at hahayaan ko na lamang tangayin ng agos sa ilog ang natitirang paniniwala ko sa isang  mapayapang pagbabago,wala nga sigurong` ganito. Kailangang ipaglaban sa marahas na pamamaraan ang minimithing  kapayapaan.” pabulong ko sa aking sarili.

 

Bukas ay handa na ako. Isa-isa kong bibingwitin ang mga kasagutan ko.

 

end.

Araw ng mga Patay

 

 

Bibihirang pagkakataon lamang dumating ang isang pambihirang pagkakataon na kagaya nito kaya kailangang samantalahin at baka hindi na muling maulit pa. Kay tagal kong hinintay. Kay tagal.

 

Paputok pa lamang ang liwanag ay inuunahan na ni Berto na bumangon sa kama ang kanyang  anino. Takot siyang baka magmatigas ito at sakit ng katawan ang aabutin niya mula sa umampon sa kanya.

 

Gamit ang maliit na lampara na siyang magsisilbing tanglaw sa marikit na barong-barong nila . Mabuti pa nga ang dinampot niyang dalawang palitong posporo at kumakalog pa sa bahay nito samantalang sila ng kanyang amain ay halos nagkakabanggan na sa araw-araw na ginawa ng Diyos. Banggaan ng damdamin at kaluluwa. At siyempre siya ang palaging talo. Papano ba mananalo ang may katinuan na utak sa lumalangoy na espirito ni San Miguel, baka kahit sinong Santo ay susuko sa kanya.

 

Nagsaing.Naglaba.At kung hindi pa niya namalayan na kumikisig na sa pagtilaok ang makisig na manok na pansabong sa ibabaw ng putol na kahoy ay hindi pa siya titigil sa pagkusot sa butas-butas na damit. Kung pwede nga lamang mapapaputi ang nanlalabong kinabukasan niya ay matagal na niyang kinusot iyon o kahit  ibabad sa clorox. Sawa na rin siya ngunit wala namang magagawa kundi ang humikbi at magtaas ng balikat sabay sa mga buntong hininga.

 

Pinilit niyang isinubo ang mainit na kanin at nanlalamig na isang pirasong pritong isda na kanina pa nakatitig sa kanya. Ilang araw na rin iyon nananalangin na sana ay pansinin ni Berto ngunit sabi niya ay bukas na lamang dahil espesyal ang araw na iyon para sa kanya. Iyon ang “Araw ng mga Patay” ngunit sa tulad niya ay iyon ang araw para sa mga buhay na kagaya niya. Isang pista. Isang pag-pipista.

 

Kinuha niya ang iilang barya sa kumakalansing na lata ng biskwit na matagal na niyang iniipon at tinatago sa amain nito. Papagulungin daw niya iyon kasama ng mga kaluluwang gumugulong sa daan tuwing pista. Mabilis niyang tinungo ang bodega ni Aling Isya at kinuha ang isang kahong order na kandila. Hoy Aling Isya, sampong kahon ang pipilitin kong ubusin ngayon ha kaya pakireserba ako, tagubilin niya sa pailing-iling na matanda.

 

Tulad ng inaasahan niya ay iba ang araw na iyon para sa kanya. Triple o mas higit pa sa nakaraang taon ang hindi mabilang na tao ang dumadalaw sa mga  nahihimlay na puntod sa tinuturing niyang subdibisyon na pag-aari niya o mga kagaya niyang squater, ang sementeryo ng Santa Barbara sa Lucena. Tanto niyang dadagsa ang mga tao sa kanila ngayon dahil nakita niya noong nakaraang buwan na duon inilibing ang sikat na sikat na batang aktor sa pelikula. Iyon bang namatay sa bangungot sa Palawan. Hindi man niya ito kilala o kahit sa pangalan ay hindi niya maalala, labis ang pasasalamat niya rito. Kung makakamayan lamang sana niya ang patay ay ginawa na niya ng oras na iyon sa labis na katuwaan dahil kay aga pa ay kumakapal na ang tao sa paligid ng espesyal na nitso. Hula niya ay mayamaya lamang ay ni isang karayom na mahuhulog sa kalangitan ay hindi magagawang sumayad sa lupa nito. Sarap ng pakiramdam. Sarap ngumite.

 

Habang nangangarap ng pansit sa Hacienda Inn o hamburger sa Jollibee ay isa-isa na niyang kinalabit ang mga magsising-irog na naghaharutan at naglalandian upang makiosyoso kung sino-sino ang dadalaw sa espesyal na kaluluwa. May sabi-sabi kasing darating daw si Klawdin kasama si Reymart. Tsismisan pa nga ang iba na kaya daw binangungot ang una ay inahas noong pangalawa, may roon namang nagsasabi na talagang likas na haliparot lang daw ang dalaga. Ngunit walang pakialam si Berto diyan, wala siyang panahon sa ganyan kundi ang kumita at mangalakal. Hoy bumili ka naman ng kandila upang matuwa ang idol mo, sabi niya sa mga ito at pabulong pa na dinagdag habang ngingite-ngite na sana ay dalawin kayo niya sa gabi o kaya’y bumangon siya sa hukay at magpasalamat sa inyo.

 

Kay mahal naman ng kandila mo totoy, pasigaw na sabi ng isang matanda na animo’y hinihila na rin sa hukay. Sa inis ni Berto ay pangite niyang sinagot ito, huwag po kayong mag-alala lola at baka bukas-makalawa ay kayo naman na  ang aalayan ng mga tao ng libreng kandila. Nang marinig ito ay halos patayin si Berto ng nanlilisik na mata nito at agad naman niyang inirapan at tinalikuran ito.

 

Napapalukso si Berto sa tuwing makakaubos ng isang kahon. Kung noong nakaraang taon ay ang tatlong kahon ng kandila ay alas sais na niya naubos, ngayon ay nakaapat na siya at mag-aalas nuwebe pa lamang. Mabilisan siya kung kumilos.Kalabit duon- kalabit dito. Hindi alintana ang kumakalam ng sikmura. Takbo.Lukso.Lakad.

 

Kay gandang tanawin ang lugar na iyon para sa kanya. Ibat-ibang klase ng nilalang ang nag-uumpok-umpok sa iisang lugar. May mayaman na naka chedeng pa na pinipilit ipasok sa makipot na daan ang sasakyan nito at baka daw ma-carnap. May seksing akala mo ay kakalabas lang sa kabarete na pakendeng-kendeng  kung maglakad at halos ikaluwa na ng mga mata ng mga astig na kalalakihan. Sino kaya ang dadalawin nito, ang asawa? natanong ni Berto sa isipan niya. Baka konsimisyon ang kinamatay nito sa asawa niya. May roon ding mga batang naglalaro at naghahabulan, mayroon pa ngang ilang batang nahulog sa naiwang hukay na nirereserba para sa susunod na katawang inaantay na ng matatabang bulate. Oo, masasabi ngang matataba dahil madalas dito nangunguha ng mga bulate ang mga namimingwit sa ilog Dumacaa sa dikalayuan. Halos ikabaliw at atakihin sa puso naman ang mga magulang nang makita ang mga anak nitong gumulong sa hukay.Napapasigaw ang mga ito na tatakbuhin ang mga anak at papaluin kapag ka-ahon sa mga ito upang magtanda. Anopa’t maya-maya pa ay anduon na naman sila at naghahabulan. Nagwaglit nanaman sa paningin dahil sa pag-aabang sa mga artista. Minsan ay may napadaang gwapo, sigawan ang lahat. Pa-autograph naman, pa-autograph please! Artista ba yun e si Totoy Mola iyon na anak ng magpapatis sa bayan at nagpa-rebond lamang naman tsaka nagbihis ng amerikana ah.

 

Kinabahan si Berto. Bakit tila isa-isa ng umaalis ang mga tao. Hindi naman siguro dahil sa pagkadismaya kay Totoy Mola o sa pagka-inip. Dumalang na rin ang paparating. Sheet. Hindi napansin pala ni Berto ang dumidilim na kalangitan. Dumilim na rin ang kanina ay maaliwas niyang mukha. Mukhang mauuwi sa pansit canton na tig s’yete pesos na nakabalot sa pakete siya mauuwi. Hindi siya lucky sa instant instant lucky me.

 

Bumuhos na nga ang malakas na ulan. Naanod na ang mga tao papalabas sa sementeryo. Naiwan na naman siyang mag-isa sa paborito niyang puntod.

 

Mabuti ka pa hindi mo ako iniiwan, umulan man at umaraw. Yun nga lang ako nakakaramdam ng gutom at ikaw hindi. Sana matulungan mo akong magdasal na sa susunod na taon ay hindi na umulan.

 

end

Basic Life Support at si Miss Spaghetti (short story)

                         

Noong nakaraang taon  ay patok sa ibang bansa ang kursong CareGiver kayat samot-saring eskwelahan ang nagsulputan sa kalakhang Maynila ang nagbukas para rito. Isa ako sa naenganyong mag-aral nito dahil mabilis akong makakapunta sa nais kong puntahan, ang bansang United Kingdom.

Anim na buwan ang pag-aaral nito at anim na buwang training sa mga lugar na nasasakupan ng paaralan ko, ang STI sa Caloocan na maskilala sa larangan ng computer na pag-aaral. Hindi rin biro ang perang  ipinambayad ko sa enrollment fee na pinahiram lang ng nanay ko na ipambibili sana niya ng bagong TV niya.

Excited ako sa unang araw ng pagpasok ko na suot ang bagong T-shirt na bigay ng pinsan ko galing sa Saudi. Japorns na japorns ang dating. Medyo umaambon pa nga noon ngunit wala akong dalang payong kasi makakasira lamang ng porma ko.

“Miss saan ba ang room 302 para sa kursong caregiver?” patanong ko sa binibining naka spaghetti shirt na halos ikaluwa ng mata ko dahil labas na halos ang dibdib nito. Animo’y kinulang talaga ng tela ang manipis na damit nito. Sagot niya na dito na daw iyon at ikinagulat ko “lahat ng naririto ay diyan  papasok sa maliit na silid?!” pagulat na pagtatanong ko sa kanya. Kung tatantyahin ko ay nasa singkwenta katao ang mga aninong magsisiksikan sa loob. Gusto ko na sanang mag-back out ngunit pinabago ang desisyon ko ng sabihin ni Miss Spaghetti na “halika duon tayo sa unahan maupo at tabi na lamang tayo,” ayos sa isip-isip ko. Kahit pa araw-araw eh handa akong pumasok, kahit magsiksikan pa o magkaubusan ng bakanteng upuan ay ayos lang sa akin. Kakandungin ko na lamang siya.

Tumatagaktak na ang pawis ko kahit malakas ang buga ng aircon ng tawagan ako ng teacher namin “do you have any idea about BLS (basic life support)?” ngumite lamang ako at sinabi kong konti lang po, ayaw ko namang ipangalandakan na syempre alam ko ‘yun dahil terapist ako. Kumulubot ang noo niya saka ipaliwanag ko daw ang konting nalalaman ko duon. Tumayo ako at kinuha ang chalk saka ipinaliwanag isa-isa ang alam ko duon.

“BLS stands for Basic Life Support and it implies no equipment is employed other than protective device.” mahihirapan silang maintindihan ako pakiwari ko kaya’t minarapat kong gamitan ng mga salitang makukuha nila agad sapagkat hindi naman lahat ng naririto ay nasalinyang kagaya ko, “hinati ito sa tatlong bahagi na tinatawag na ABC o ang AIRWAY, BREATHING at RESPIRATION.

May mga panuntunan sa pagbibigay ng CPR o cardiopulmunary ressucitation sa isang biktima. Ang (1)una ay ang alamin ang kalagayan ng biktima kung mayroon ba siyang malay tao o wala, tanungin siya kung ayos ba siya at kung walang sagot ay…, pangalawa (2) ay paghingi ng saklolo sa pamamagitan ng pagtawag ng pansin sa ibang tao o paggamit ng telepono, pangatlo (3) alamin kung may pulse or breathing/ pulso at paghinga ito, magkaiba ang pamamaraan sa bawat isang problema at didipende ito sa kalagayan ng pasyente at edad o laki ng katawan nito. Gayundin sa indibidwal na gagawa ng pagsagip buhay sa kanya, babatay ito sa lakas at kakayahang ipagpatuloy ang CPR hanggang sa dumating ang taong may kinauukulan, sa proteksyon na rin ng tagasalba.

Kailangang isaalang-alang din ang sariling katayuan. Halimbawa ay sa bansang Saudi na hindi o mas mainam na huwag makialam ang taong wala sa posisyon upang gumawa ng pagtulong. Manggagamot lamang ang pinapayagang gumawa ng ganito. Isa pang halimbawa ay ang pupuwedeng sakit na ikahawa ng tutulong tulad ng tubercullosis o TV dahil sa pagpapalitan ng hininga sa CPR ay malaking tsansa na makuha mo ang virus nito.

Ang CPR ay artipisyal na pagbibigay ng tulong upang mapanatili ang maayos na pagdaloy ng kinakailangang oxygen ng isang tao na nagmumula sa pisikal na tumutulong dito. Kung ang biktima ay may sariling pulso at paghinga ay hindi nararapat bigyan nito, isang mabilisang pagsisiyasat lamang ang dapat gawin tulad ng kaakibat na bunga ng aksidente. Halimbawa ay kung bumagsak ba siya ay tumama ang ulo o baka may nabaling buto… Kung walang paghinga ngunit may normal na pintig ng puso ay maaring bigyan nito sa pamamagitan ng pagbuga sa bibig nito. Ang pamamaraan dito ay: una ay ihiga ng tuwid at ibaluktot ang tuhod na ang paa ay nakayapak sa lupa.

“Bakit?”tanong ng isang kaeskwela. “Dahil mas kinakailangan ng oxygen ng utak kaysa sa mga binti nito. Sa apat na minutong makulangan ang utak ng oxygen ay malaking diperensiya ang ibubunga nito na hindi na maaaring maibalik sa dati dahil irreversible damage ito. Walang katangiang mag self-regenerate ang neurons o cells ng utak mo. “ sagot ko at nagpatuloy ako habang naupo na sa sulok si titser na parang ngayon lamang din nauunawaan ang pinagsasasabi ko.

“ipagpatuloy ko… siguraduhing walang distraksyon sa paligid tulad kung ito ay nangyari sa isang malapit na pagsabog o pagkasunog. Maaaring tanungin kung may roong tao sa paligid na marunong din mag CPR dahil hindi biro ang enerhiyang kakailangin upang ipagpatuloy ang gagawing proseso. Mainam kung dalawang tao ang gagawa nito. Kung solo ka lamang ay gawing 30 is to 2. Thirty compressions at two rescue breaths na may tig-iisa hanggang isa’t kalahating segundo ang bawat isa. Kung susumahin ay dapat umabot ito sa walumpo hangang isang daan sa bawat minuto.”

Hindi ko alam kung naiintindihan ako ng bawat nakikinig kahit taimtim silang nakatitig sa ginagawa kong pagpapaliwanag.Bahala na.”Hilahing pataas ang ulo sa pagkakahiga ng pasyente at ibuka ang bibig nito. Kinakailangang sasakto ang bibig ng tagatulong sa bibig ng tinutulungan. Tulad ni Miss Sexy na maliit ang bibig sa bibig ko,” at naghiyawan sila na sumisigaw ang ilan na subukan daw namin.Hindi ko iyon pinansin at nagpatuloy ako.

“Kung hindi sasakto ay sa ilong bubugahan ngunit ang isang kamay ang siyang magtatakip sa bibig ng pasyente upang di kumawala ang hanging iyong binubuga. Ngunit kung kaya namang maselyaduhan ang bibig nito ay mas mainam na mouth to mouth na nga upang masmabilis ang pagdaloy ng sapat na hangin sa bawat isa. Dalawang magkasunod na buga ng hangin ang nararapat.

Sa compression naman ay kinakailang tatlongpo itong magkakasunod na lalalim sa 4 to 5 cm sa dibdib nito ang bawat daggan dito. Kapain muna ang pinakamababang buto sa gitnang dibdib at itaas ng dalawang pulgada didiina ng magkapatong na iyong kamao. siguraduhing tuwid ang iyong mga braso habang patuloy na nakaluhod sa tabi ng pasyente. Gawing pagbibilang ay…one and two and three and four and five hanggang thirty. May “and” sa bawat bilang na magsisilbing pause na tumatagal ng isang segundo.

Matapos ang tatlongpung beses ay babalik sa ginawang pagbuga tulad ng kanina kong nasabi. Paulit-ulit lamang ito hanggang dumating ang amulansiya na magdadala sa pasyente sa pinakamalapit na ospital o hanggang sa magkamalay-tao ang biktima.

Kasama din dito sa BLS ang pagtulong sa taong na choke o nabilaukan. Ito yung may bumara sa daanan ng hangin, maaring ang pagkaing kinakain nito na napunta sa daanang hangin o tinatawag na trachea instead of esophagus. Ang pagtulong dito ay ang Heimlich Manuever. Ginagaw ito kung hindi kinayang matanggal ng bara sa apat na dagok sa likuran ng pasyenteng naka yuko sa pagkakatayo. Gagamitin lamang ang tagiliran ng kamao at sunod-sunod na patamain ito sa gitnang paypay o scapula sa likuran.

Kung hindi ito makuha ay tumayo sa likuran ng nakatayong pasyente at kapain ng dalawang kamay ang pinakababang buto ng dibdib, paghawakin ang dalawa mong kamay na tatama ito sa sikmura ng pasyente. Hilahin ang sikmura ng pasyente pataas na ikakayuko nito nang apat na beses o sa hanggang matanggal ang pagbabara…” pawisan na ako sa pagpapaliwanag sa masikip na silid-aralan habang nakamasid pa rin si titser na wari’y di naniniwala sa bawat sinasabi ko o nagtataka lamang dahil sa sinaad ko sa form na pinasa ko noon ay high school graduate lamang ako. Nagpatuloy pa ulit ako.

“Mahihirapan tayo kung malaki at matangkad ang biktima. Baka hindi natin kayaning itaktak siya kayat payukuin na lamang sa isang upuang may sandalan habang nakatayo saka palundag-lundagin sa sarili niyang pamamaraan…” hindi ko natapos ang pagpapaliwanag ng may magsigawan sa likod… Nawalan ng malay-tao ang isang estudyante na ikinabagsak nito. Mabuti na lamang at may nakasapo dito.

Tinawag ng karamihan si titser kung anong gagawin ngunit tila natulala ito tulad ng pagkatulala sa pakikinig niya sa akin kanina. Hindi niya alam ang gagawin na parang hindi alam ang mga ginawa kong pagpapaliwanag. Ako na ang kumilos at ang dalawang Nurse na kaeskwela ko din at kasama si Miss Spaghetti na tagapaypay at nagtataboy sa mga tsismosang kaklase namin. Malamang kasi ay naubusan siya ng oxygen dahil sa mainit at masikip na silid.

Nagsiuwian na ang lahat ng pasalamatan ako ni titser. Pasensya ka na ha at hindi ko alam kung anong gagawin ko dahil magaling lamang ako sa teyorya eh at kulang sa eksperyensya pa, “walang anuman po dahil kasama naman ‘yan sa trabaho ko, kahit wala ako sa ospital ay kailangang gampanan ko kung ano man ako…”

Paglabas ko sa gusali ay inaantay ako ni Miss Spaghetti “Jeff, pauiwi ka na ba? Sabay na tayo dahil taga-Caloocan din ako” syempre sagot ko “Sure and why not.”

end..

 (Note–>sa iba ay gumagamit ng 15:2 compression: rescue ..breaths medyo nakakapagod nga lang. Normal Adult CPR only.)

Previous Older Entries

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.